|
24 Ekim 2003
Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25269
Kabul Tarihi:
09.10.2003
Kanun No:4982
Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1. —
Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan
eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak
kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve
usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. —
Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli
ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. —
Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve
kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi:
Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve
kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve
kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı,
basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür,
etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf,
teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her
türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya
belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre,
kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün
olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını
inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine veya
işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı
ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme
hakkı
MADDE 4. —
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet
eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel
kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf
olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri
saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 5. —
Kurum
ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her
türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve
bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru
sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla
yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı
hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. —
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,
oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise
tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve
yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin
bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin
tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen
bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi
veya belgenin niteliği
MADDE 7. —
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların
ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi
veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya
da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya
belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya
belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir
ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. —
Kurum
ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri
yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme
başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya
açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri
ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. —
İstenen
bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte
bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu
bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur.
Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10. —
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı
bir kopyasını verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı
veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum
ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya
basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve
not alabilmesini,
b) Ses kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği
maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere
tahsil edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
MADDE 11.—
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye
erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya
belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir
birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum
ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru
içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi
durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde
sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi
başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin
bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede
belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü
içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
MADDE 12. —
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru
sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın
gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. —
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle
reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın
tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir.
Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve
kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş
iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz,
başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme
Değerlendirme
Kurulu
MADDE 14. —
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16
ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen
kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme
hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere;
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi
Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden
önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku
ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı
seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki
aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta
olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu
Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar
Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine
önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda
bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin
görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden
seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin
görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya
kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine
10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı
kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde
kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı
ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile
diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin
temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya davet
edebilir.
Kurulun sekretarya
hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve
çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkının Sınırları
Yargı denetimi
dışında kalan işlemler
MADDE 15. —
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu
Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı
işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. —
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî
savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve
niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi
veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. —
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve
kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. —
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine
ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve
belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler
bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. —
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel
hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya
soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın
güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması
gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya
soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma
ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. —
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine
yol açacak,
b) Suçların
önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama
görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava
açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli
ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli
ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli
ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın
gizliliği
MADDE 21. —
Kişinin
izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile
özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik
değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden
haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
MADDE 22. —
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. —
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile,
kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden
gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat
eserleri
MADDE 24. —
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
MADDE 25. —
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi
personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler
hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı
dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum
çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi
görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. —
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki
bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü
bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve
kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla
bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
MADDE 27. —
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. —
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme
başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. —
Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri
fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30. —
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine
yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu
cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen
başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır
niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler
ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun
reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir bir rapor
hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar
Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili
ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili
ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul,
hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların
raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye
Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay
içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. —
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden
altı ay içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar
Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. —
Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33. —
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |